Παρασκευή 4 Απριλίου 2014

"Από κακό κοράκι (βγαίνει) κακό αυγό"


"Ο Τεισίας ήταν μαθητής του φημισμένου εξίσου ρητοροδιδάσκαλου και πολιτικού Κόρακα, που είχε διακριθεί τον πέμπτο αιώνα στις Συρακούσες, ως έξοχος δικανικός ρήτορας. Χαρακτηριστική της ρητορικής δεινότητας των δύο ρητόρων, μαθητού και δάσκαλου ήταν η εξής ιστορία, που διηγούνταν στις Συρακούσες:


Όταν ο Τεισίας ήταν νεαρός ακόμη, επισκέφθηκε τον Κόρακα και του ζήτησε να του μάθει την τέχνη της ρητορικής.  Όμως επειδή ακόμη κι αν πουλούσε όλη του την περιουσία δεν θα έφτανε να πληρώσει ούτε τα μισά δίδακτρα συμφώνησαν ότι θα τον πλήρωνε, όμως, μόνο αν τον έκανε καλό ρήτορα και κέρδιζε την πρώτη του δίκη στο δικαστήριο.

Ο Κόρακας δέχτηκε. Ο Τεισίας έγινε, μετά τετραετή διδασκαλία, εξαίρετος πράγματι ρήτορας, αλλά δεν ανελάμβανε να συνηγορήσει σε δικαστήριο, για να αποφύγει την πληρωμή. Ο Κόρακας αναγκάστηκε να καταγγείλει το μαθητή του στα δικαστήρια.Πολύς κόσμος συγκεντρώθηκε τότε σ’ αυτή τη δίκη, για να παρακολουθήσει τη μονομαχία ανάμεσα σε δάσκαλο και σε μαθητή.

Ας διαβάσουμε την επιχειρηματολογία και των δύο:

Ο Κόρακας εξήγησε στους δικαστές τη συμφωνία, που είχε κάνει με τον Τεισία και τέλειωσε με αυτά τα λόγια: «Και τώρα, ω δικαστές, αποφασίστε. Σας ειδοποιώ όμως, πως μου είναι αδιάφορο τι απόφαση θα βγάλετε. Γιατί είτε τον καταδικάσετε τον Τεισία είτε τον αθωώσετε, εγώ τα λεφτά μου θα τα πάρω»! Οι δικαστές του ζήτησαν να εξηγήσει. Ο Κόρακας συνέχισε: «Αν το δικαστήριο αποφανθεί, πως οφείλει να με πληρώσει ο μαθητής, σύμφωνα με την απόφασή του, θα με πληρώσει φυσικά. Αν όμως αποφασίσετε, πως δεν υποχρεούται να με πληρώσει, τότε ο μαθητής μου θα έχει κερδίσει την πρώτη του δίκη, οπότε, με βάση τη συμφωνία μας, οφείλει να με πληρώσει».

Οι δικαστές έμειναν έκπληκτοι. Αλλά ανέβηκε τότε στο βήμα ο νεαρός Τεισίας και είπε:

«Και εγώ αδιαφορώ για την απόφαση του δικαστηρίου. Γιατί ότι και αν αποφασίσετε, δεν οφείλω καμιά πληρωμή». Στην νέα έκπληξη των δικαστών ο Τεισίας συνέχισε: «Αν το δικαστήριο, δηλαδή, αποφασίσει να μην πληρώσω το δάσκαλο, τότε δεν θα τον πληρώσω φυσικά. Αν όμως αποφασίσετε πως πρέπει να τον πληρώσω, τότε θα έχω χάσει την πρώτη μου δίκη, οπότε, κατά τη συμφωνία μας, δεν του οφείλω πληρωμή»! Οι δικαστές, μη ξέροντας ποιόν να πρωτοθαυμάσουν, το δάσκαλο ή το μαθητή είπαν τότε την παροιμιώδη έκτοτε φράση:

«Εκ κακού κόρακος κακόν ωόν». ("Από κακό κοράκι (βγαίνει) κακό αυγό")

(Σύμφωνα με άλλες - μη έγκυρες- πληροφορίες οι δικαστές τελικά διέταξαν τον ξυλοδαρμό και των δύο αντιδίκων, γιατί τους τρέλαναν !)"


Εγώ πάλε λαλώ: "ου μπλέξεις με δικηγόρους". Ώσπου να ξεμπλέξουμεν, stay cool and keep rocking!

Τετάρτη 2 Απριλίου 2014

Πότε κατηγορούν το θύμα γι'αυτά που υποφέρει και γιατί


"Η επιβεβαίωση των αξιών μέσω της επίρριψης ευθυνών στα θύματα και της υποτίμησης τους

Σύμφωνα με μια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση σ'ένα ευρύ αντιπροσωπευτικό δείγμα της κοινωνίας, αυτοί που υποφέρουν δεν πρέπει να κατηγορούν γι'αυτό παρά μόνον τον εαυτό τους (βλέπε, για παράδειγμα: Furnham και Gunter, 1984). Κατά καιρούς, αυτή η τάση να επιρρίπτονται ευθύνες στο θύμα εκφράζεται πολύ χονδροειδώς, όμως τις περισσότερες φορές αυτό γίνεται με αρκετή λεπτότητα και με τρόπο μάλιστα που να φαίνεται ότι εκφράζεται συμπάθεια για το θύμα. Τα παραδείγματα αφθονούν: Οι άνεργοι είναι άνεργοι, επειδή δεν μπορούν να εργαστούν η επειδή η ανεργία τους έχει κάνει να αισθάνονται ανήμποροι και καταθλιπτικοί (μια περισσότερο φιλελεύθερη και συμπαθής εκδοχή), αλλά όχι επειδή δεν υπάρχουν αρκετές θέσεις εργασίας. Όσοι ανήκουν σε μειονότητες έχουν χαμηλότερους μισθούς, λιγότερη μόρφωση και μεγαλύτερη φτώχια επειδή είναι γενετικά κατώτεροι, ή (στην πιο φιλελεύθερη εκδοχή) εξαιτίας του πολιτισμού τους, αλλά όχι εξαιτίας του ρατσισμού. Οι γυναίκες που έχουν βιαστεί κατηγορούνται για προκλητική συμπεριφορά (Borgida και Brekke, 1985). Σε ένα επεισόδιο από την ταινία Η Κατηγορούμενη του 1988, η οποία βασίζεται σ'ένα πραγματικό γεγονός, οι πελάτες ενός μπαρ στο Νιου Μπέντφορντ σχίζουν τα ρούχα μιας διαζευγμένης μητέρας 21 ετών και τη βιάζουν ομαδικά, την ώρα που άλλοι χειροκροτούν (είναι μια σκηνή που δεν διαφέρει πολύ από μια συνηθισμένη σκηνή βασανισμού). Ωστόσο, θα κατηγορηθεί για το βιασμό η κοπέλα: "Έπρεπε να είναι στο σπίτι της με τα παιδιά της, αντί να καταστρέφει τη ζωή των ανδρών".
Ο Ryan, στην πραγματεία του, στην οποία έχουμε συχνά αναφερθεί και που μελετά την επίρριψη ευθυνών στο θύμα, επισημαίνει ότι αυτή η συμπεριφορά συντηρεί την υπάρχουσα κατάσταση μεταξύ ισχυρών και ανίσχυρων. Υποστηρίζει ότι η επίρριψη ευθυνών στο θύμα είναι στην πραγματικότητα μια ιδεολογία που δικαιολογεί τον ισχυρό που αισθάνεται ότι έχει δίκαιο να ασκεί εξουσία, ενώ προωθεί την παθητικότητα των θυμάτων, τα οποία βοηθούν στην διαιώνιση αυτής της ιδεολογίας, επιρρίπτοντας την ευθύνη στον εαυτό τους και τους συντρόφους τους αντί να κατηγορούν τις συνθήκες που είναι υπεύθυνες για τη δυστυχία τους. Ο Franz Fanon (1963)  έχει γράψει εκτενώς για τον τρόπο μες τον οποίο διατηρήθηκε η αποικιοκρατία χάρη στην επίρριψη ευθυνών στα θύματα. Υποστηρίζει ότι οι αποικιοκράτες προτιμούσαν να πιστεύουν ότι οι λαοί που κυβερνούσαν ήταν οι χειρότεροι εχθροί τους, ότι εκείνοι που υπέφεραν κάτω από τον αυτοκρατορικό ζυγό έπρεπε να κατηγορούν μόνο τον εαυτό τους, αφού είχαν κάνει τόσο λίγα οι ίδιοι. Οι αποικιοκράτες διαιώνισαν λοιπόν την ιδέα σύμφωνα με την οποία ο μόνος τρόπος για να ξεφύγει κανείς από τη θέση του θύματος είναι να υιοθετήσει τις αξίες του αποικιοκράτη. Η ιδεολογία αυτή βοηθά επομένως στην διατήρηση της ισχύος των αποικιοκρατών, αφού εκείνοι που επιχειρούν να "πετύχουν" υιοθετώντας τις αξίες των αποικιοκρατών, σε γενικές γραμμές το κατορθώνουν.
Η επίρριψη ευθυνών στο θύμα αποτελεί επίσης το θέμα μιας σημαντικής μελέτης στον τομέα της πειραματικής κοινωνικής ψυχολογίας. Οι Lerner και Simons (1966) επινόησαν μια ευρηματική σειρά από πειράματα, στα οποία η επιβολή του πόνου σε άλλους (π.χ. ηλεκτροσόκ) εξετάστηκε σε συνάρτηση με το βαθμό που τα άτομα πίστευαν ότι οι δέκτες είχαν προκαλέσει οι ίδιοι τον πόνο. Όταν τα άτομα πίστευαν ότι οι δέκτες είχαν μπει στη διαδικασία με τη θέληση τους, τότε τους έκαναν περισσότερα ηλεκτροσόκ. Επιπλέον, τα άτομα είχαν την τάση, εκ των υστέρων, να βλέπουν τα θύματα τους αρνητιικά, ιδιαίτερα όταν πίστευαν ότι δεν μπορούσαν να κάνουν πολλά για να τα βοηθήσουν. Έτσι έδειχναν ότι δικαιολογούν τις πράξεις τους, υποτιμώντας τα θύματα. Ο Lerner (1980) διατύπωσε στη συνέχεια την "υπόθεση του δίκαιου κόσμου". Υποστήριξε ότι εφόσον οι άνθρωποι διατηρούν μια άποψη του κόσμου στην οποία έχουν όλοι ίσες ευκαιρίες να επιτύχουν, έπεται ότι εκείνοι που είναι οι "χαμένοι" (θύματα) βρίσκονται στη θέση αυτή εξαιτίας της δικής τους έλλειψης θέλησης. Υποστηρίζει ότι στην συνέχεια αυτό το συμπέρασμα θα επέτρεπε την σκληρότερη μεταχείριση των θυμάτων ή των "χαμένων" απ'αυτήν που οι άνθρωποι θα εφάρμοζαν αν πίστευαν ότι ο κόσμος στην πραγματικότητα, δεν ήταν εγγενώς δίκαιος".

Πηγή: Μίκα Χαρίτου - Φατούρου, "Ο Βασανιστής ως Όργανο της Κρατικής Εξουσίας, Ψυχολογικές Καταβολές", σελ. 292-294, University Studio Press, 2012. 

Ώσπου να συνειδητοποιήσουμεν ότι ο κόσμος δεν είναι "εγγενώς δίκαιος", τζιαι να σταματήσουμεν να κατηγορούμεν τα θύματα για τα βάσανα τους, stay cool and keep rocking!

Πέμπτη 27 Μαρτίου 2014

Ο μύθος του "αποδοτικού" ιδιώτη


Στο πλαίσιον της περιρρέσουσας των idiot-ικοποιήσεων έshιει λεχθεί τζιαι εξακολουθεί να τονίζεται που πολλούς ότι στο θέμαν "επιχειρηματικότητα", "αποδοτικότητα" κλπ. ο ιδιωτικός τομέας, "εκ φύσεως", εν ανώττερος που τον δημόσιον. Για τον απλούστατον λόγον ότι ο ανεπρόκοπος ιδιώτης αργά ή γλήορα κλείει τζιαι πάει έσσω του ενώ το "ασύδοτον κράτος" συνεχίζει σαν καρκίνωμαν την "μη αποδοτικήν" του λειτουργίαν ρουφώντας ασύστολα τους φόρους των πολιτών του. 
Άρα, θα επερίμενες ότι όσοι ιδιώτες λειτουργούν ακόμα, είναι τσιακκάλια της επιχειρηματικότητας ή είναι τουλάχιστον ρε παιδί μου στοιχειωδώς αποδοτικοί. Η σημερινή ανάρτηση θα βάλει τρία διαδοχικά παραδείγματα, τα οποία είχα την ατυχίαν να ζήσω στο διάστημαν της ίδιας ημέρας, τα οποία θέτουν εν αμφιβόλω τούτην την αρχήν.

Παράδειγμαν 1ον: Εδώ τζιαι έναν χρόνον, απόκτησα ένα που τα ούτω καλούμενα smartphones. Το παλιό μου κινητόν, κάτι σαφώς πιο απλόν, είshιεν αρκέψει να κάμνει νερά (όντως έππεσεν μου τζιαι στο μπάνιον των μωρών μιαν ημέραν) οπότε εθκιάλεξα έναν που τα πακέτα της CYTA (δύσκολα αλλάσσω πάροχον σαν άτομον, σκέττη συντήρηση) το οποίον εδιούσεν έναν smartphone με σημαντικήν έκπτωση. Η συμφωνία επεριλάμβανεν τζιαι θκιό χρόνια εγγύησην πάνω στη συσκευήν, φτάνει φυσικά τυχόν δυσλειτουργία της να μεν οφείλεται στο χρήστην. Δεν θα αρνηθώ ότι, παρότι προστατευμένον με θήκην, το κινητόν έφαεν έναν μερίδιον φατσιών (κτυπημάτων) τα σημάδια των οποίων ήταν εμφανή, ειδικά στο κάτω μέρος που δεν εκαλύπτετουν πλήρως που τη θήκην. Σε καμμιάν όμως που τες περιπτώσεις που εδέχτηκεν χτυπήματα δεν έσβησεν ή έδειξεν σημάδια δυσλειτουργίας. Πριν κανέναν μήναν, τζιαι μετά που πάνω που ένα χρόνο χρήσης, εδιαπίστωσα ότι είshιεν σβήσει μόνον του χωρίς να το καταλάβω. Όταν επάτησα το on/ off άναψεν κανονικά τζιαι έμεινεν αναμμένον τζιαι χωρίς πρόβλημαν. Μια ή δύο μέρες μετά, ξαναβρίσκω το σβηστόν, χωρίς σίγουρα να φταίει η μπαταρία διότι ήταν σχεδόν γεμάτη. Τούτην τη φοράν, αρνήθηκεν πεισματικά να ξανανάψει. Δαμέ να τονίσω ότι ανάμεσα στα θκιό "σβησήματα" αλλά τζιαι για πολλύν τζιαιρόν πριν το πρώτον δεν είshιεν κτυπηθεί το κινητόν για να συνδέσω εγώ προσωπικά τη συμπεριφοράν του με δική μου ευθύνη. Αφού έκαμα κάποιες προσπάθειες μόνος μου, του στυλ φκάλλω τζιαι βάλλω την παταρίαν, επήρα το στο κατάστημαν της telephone που το είχα αγοράσει. Το εν λόγω κατάστημαν δεν εθεώρησεν σκόπιμον να μου προσφέρει καν συσκευήν να περάσω μέχρι να επισκευαστεί το κινητό μου, τζιαι δαμέ μέμφομαι τον εαυτό μου διότι δεν το διερεύνησα. Είχα την παλιά μου συσκευήν, εβολεύτηκα με τζιείνην. Στη συνέχειαν, επεράσαν περίπου 25 μέρες, στη διάρκειαν των οποίων επισκέφτηκα θκιό φορές το κατάστημαν για να δω τι γίνεται. Η τρίτη μου κρούση έγινεν τηλεφωνικώς, για να λάβω τον ισχυρισμόν ότι "εγυρέψαμεν σε αλλά εν απαντούσες" τζιαι να ενημερωθώ ότι το κινητόν μου επέστρεψεν στο κατάστημαν που τους τεχνίτες, με το σχόλιον ότι είναι χαλασμένον, ότι φέρει κτυπήματα τα οποία είναι μάλλον η αιτία της μη λειτουργίας του, τζιαι ότι "να πάω να το πιάσω". Στην ερώτηση μου για το "τζιαι η εγγύηση;" η πωλήτρια είπεν μου να πάω να γυρευτώ στην εταιρίαν που έshιει το συμβόλαιον με τη CYTA για επισκευές. 
Πάω λοιπόν σε τούτην την εταιρίαν, πολλά μανικωμένος για καφκάν, αφού εθεωρούσα άσχετα τα σημάδια κτυπημάτων με το αιφνίδιον σβήσιμον, αλλά τζιαι διότι ένιωθα ότι ήμουν στο έλεος κάποιου μαστόρου για το αν θα επισκευάζετουν δωρεάν ή θα αντικαθίστατο το κινητόν μου, το οποίον σημειωτέον ακόμα πληρώνω με μηνιαίες χρεώσεις του λογαριασμού μου. Στο χαρτίν που είχαν αφήσει στο κατάστημαν, είχαν γράψει "many tries, no open, no repair".  Λαλώ του παρέα, φίλε μου εκάμετε θκιό φάουλ: α) γράφετε μιαν ασαφήν τζιαι αυθαίρετην διάγνωση ότι η βλάβη οφείλεται στα κτυπήματα αλλά δεν καθορίζετε τι έshιει χαλάσει, ώστε να τεκμηριώσετε την άποψη σας β)λέτε " no repair" αλλά δεν καθορίζετε αν έναν κινητόν αξίας αρκετών εκατοντάδων ευρώ είναι οριστικά μη επισκευάσιμον, τζιαι εφόσον διατείνεστε ότι είναι εκτός εγγύησης, δεν κάμνετε καν προσφοράν επισκευής του επί πληρωμής. Ο παρέας αφού με είδεν έτσι λλίον συναμένος γιατί του την είπα, είπεν "αποκλείεται να μεν είπαμεν του καταστήματος ότι θέλουμεν τόσα για να σαστεί", ότι θα εκρατούσεν το κινητόν για να συγκεκριμενοποιήσει τη βλάβην τζιαι να μου κάμει προσφοράν. Εγώ φυσικά εδέχτηκα, λέοντας του ότι εν φταίω εγώ αν το κατάστημαν δεν ήξερεν περί κόστους επισκευής, αλλά τζιείνος τζιαι το κατάστημαν. Θέλω να δω πόσες μέρες θα κάμουν να με πιάσουν, αν με πιάσουν, τηλέφωνον τζιαι τι θα ζητούν, αν σάζεται το κινητόν, για να το σάσουν. Αλλά αν μου πει ότι επιμένει στην εκδοχήν του ότι εγώ το έσπασα τζιαι εν εκτός εγγύησης, εγώ θα φύω που τη CYTA μαζί με όσους πάρω μαζί μου. Ασχέτως αν πληρώσω να σαστεί το κινητόν. Ως δε πελάτην θα με χάσει η CYTA εξαιτίας θκιό ιδιωτών συνεργατών της τζιαι της συμπεριφοράς τους προς εμέναν, την οποία κρίνω κατ'ελάχιστον ανεπαρκήν τζιαι ασεβήν.

Παράδειγμαν 2ον: Τελειώνοντας που τους τηλεφωνάριες, επήα στο λογιστήν της οικογένειας για να παραλάβω τα έγραφα της νέας μου εταιρίας (ω ναι μπαίνω τζαι γω στον κύκλον των εκμεταλλευτών των εργαζομένων). Η συνεργάτιδα του που με ανέλαβεν, υποστήριξεν με σθένος ότι θα με ταλαιπωρήσει η τράπεζα κατά το άνοιγμα λογαριασμού λόγω των περιορισμών που εν σε ισχύν ακόμα. "Μπορεί να κάμουν τζιαι ένα μήναν αν πάει μέσω κεντρικής τράπεζας η έγκριση" λαλεί μου. Τι να κάμουμεν λαλώ της, εγώ χωρίς λοαρκασμόν εταιρικόν πως θα δουλέψω; Πάω λοιπόν στην τράπεζαν τζιαι η υπεύθυνη τζιαμέ λαλεί μου ότι δεν ισχύει ο φόβος της λογίστριας διότι δεν αφορά η αυστηρή διαδικασία ελέγχου νέες εταιρίες αλλά υφιστάμενες τζιαι ότι σε 4-5 μέρες θα γίνει ο λοαρκασμός. Περιττόν να πω τι εικόνα μου εδημιουργήθηκεν για την αξιοπιστίαν του λογιστή μου. Ο οποίος δυστυχώς έshιει επανειλημμένα διαπράξει τζιαι άλλα λάθη στες εισηγήσεις τζιαι ενημερώσεις του.

Παράδειγμαν 3ον: Φεύκοντας που την τράπεζαν, ήδη φιτιλιασμένος που τα θκιό παραδείγματα ανεπάρκειας τζιαι έλλειψης σεβασμού στον πελάτην που τους ιδιώτες παρόχους μου, επέρασα τζιαι που το συνεργείον αυτοκινήτων, το οποίον πρόσφατα είshεν μου ρουφήσει €600 για επισκευήν του αυτοκινήτου, αλλά επερίμενεν έναν εξάρτημαν, την άφιξην του οποίου θα μου εκοινοποιούσεν με τηλεφώνημαν για να πάω να το βάλουν. Ρωτώ τον φίλτατον κατά τα άλλα μηχανικόν νάμπου γίνεται, σημειώνοντας τζιαι θκιό-τρία θέματα που επαρατήρησα στο αυτοκίνητον τα οποία δεν είχαν σάσει (κλασσικά πάντα κάτι ξεχάννουν), για να εισπράξω την απάντησην ότι το εξάρτημαν είshιεν έρτει. "Ε καλάν ρε φίλε μου γιατί εν με έπιασες τηλέφωνον να έρτω;" - "φίλε αν σε έπιαννα ήταν να πρέπει να έρτεις να το βάλω τζιόλας" η μεταξύ σοβαρού τζιαι αστείου απάντηση.

Strike three and you're out!! που λαλούν τζιαι στο baseball στα αμερικάνικα χωριά. Τέσσερις ιδιώτες (έμπορος τζιαι τεχνικός τηλεφωνίας, λογιστής, μηχανικός), τέσσερα παραδείγματα έλλειψης επαγγελματισμού τζιαι σεβασμού στον πελάτην, ούλλα σχεδόν την ίδιαν ημέραν. Δαμέ πρέπει να πω ότι εν τζιαι φταιν μόνον τζείνοι, φταίω τζιαι γω, διότι απέχω παρασάγγας που τον συνειδητοποιημένον τζιαι μελετημένον καταναλωτήν.

Καταλήγω στο ότι η αποδοτικότητα, ο σεβασμός στο συνάνθρωπον σου, ο επαγγελματισμός κλπ. ΔΕΝ έχουν καθόλου σχεδόν να κάμουν με την δημόσιαν ή ιδιωτικήν φύσην ενός οργανισμού. Είναι πρώτιστα τζιαι θεμελιωδώς θέμαν πολιτισμού τζιαι κουλτούρας, τόσον των παρόχων αγαθών τζιαι υπηρεσιών όσων τζιαι των ληπτών αυτών. Τζιαι στην Κύπρον με οι μεν έχουμεν υπόθεσην με οι δε! Υπάρχουν φυσικά εξαιρέσεις αλλά επιβεβαιώνουν απλά τον κανόναν.

Ώσπου να αλλάξει ο κανόνας, stay cool and keep rocking!